نموده و ديگرى بگويد خودم صحنه قتل را ديدم اگرچه قتل ثابت نمىشود ولى لوث حاصل مىگردد چه آنكه صدق هردو شاهد امرى است ممكن و با اظهارشان ظنّ به وقوع فعل حاصل مىگردد و اين خود ملاك و مناط حصول لوث است . قوله : و لابدّ من توافقهما : يعنى توافق شاهدى . قوله : انّه قتله غدوة : ضمير در [ انّه ] و ضمير فاعلى در [ قتله ] به قاتل و ضمير مفعولى به مقتول راجعست . قوله : لانّها شهادة على فعلين : ضمير در [ لانّها ] بشهادت در موارد سه‌گانه كه بين شاهدين اختلاف زمانى و مكانى و آلى هست راجع مىباشد . قوله : و لا يثبت بذلك لوث : مشار اليه [ ذلك ] شهادت در موارد سه‌گانه بوده و مقصود از [ لوث ] مورد و محلّ اتّهام مىباشد . قوله : للتكاذب : يعنى هركدام از شاهدين با شهادت خود ديگرى را تكذيب مىكند . قوله : لو شهد احدهما باقراره : يعنى اقرار قاتل . قوله : و الآخر بالمشاهدة : يعنى شاهد ديگر شهادت دهد كه خودش شاهد و ناظر صحنه قتل بوده . قوله : لم تثبت : يعنى لم تثبت الشهادة . قوله : لا مكان صدقهما : يعنى صدق الشاهدين . قوله : و تحقق الظن به : ضمير در [ به ] بقتل راجعست . متن : و أما القسامة - 9 - 507 - 4 فتثبت مع اللوث ، و مع عدمه - 9 - 509 - 1 : يحلف المنكر يمينا واحدة على نفي الفعل فإن نكل عن